TI AKPIBΩΣ EINAI; Tο φύσημα δεν είναι ασθένεια. Eίναι ένα ακουστικό σήμα, ένας ήχος, που δημιουργείται όταν:
1. Περνάει μεγάλη ποσότητα αίματος από υγιή αγγεία ή φυσιολογικές καρδιακές βαλβίδες (δηλαδή παρουσιάζεται η λεγόμενη υπερκινητική κυκλοφορία του αίματος) ή
2. Περνάει κανονική ποσότητα αίματος από ένα «πέρασμα» με στένωση (π.χ. ένα στενωμένο αγγείο, μία ελαττωματική βαλβίδα της καρδιάς). Kαι στις δύο περιπτώσεις η ροή του αίματος γίνεται στροβιλώδης. Mε άλλα λόγια, διαταράσσεται η ομαλή ροή στην κυκλοφορία του αίματος. Kαθώς το αίμα στροβιλίζεται, προκαλούνται δονήσεις, τις οποίες μπορεί να ακούσει ο γιατρός με το στηθοσκόπιο. O ήχος αυτών των δονήσεων μοιάζει με το θόρυβο που κάνουμε όταν φυσάμε, εξού και ο όρος «φύσημα».
AΘΩΟ Ή ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ;

1.Αθώα φυσήματα: Τα πιο συχνά καρδιακά φυσήματα είναι αυτά που λέγονται λειτουργικά ή αθώα.Είναι αυτά, τα οποία πιο συχνά ανευρίσκονται σε παιδιά με ψηλό πυρετό, αναιμία αλλά μπορεί να είναι και μια ιδιαιτερότητα της καρδιάς του παιδιού χωρίς να έχει οποιαδήποτε επίπτωση στην υγεία του.Παιδιά με αθώα φυσήματα δε χρειάζονται ιδιαίτερη δίαιτα, περιορισμό στην άσκηση ή οποιαδήποτε άλλη θεραπεία Τα παιδιά που είναι σε ηλικία να αντιλαμβάνονται ότι έχουν πράγματι αθώο φύσημα, θα πρέπει να διαβεβαιωθούν πως δε διαφέρουν από τα άλλα υγιή παιδιά.

2.Παθολογικά φυσήματα.: Μερικά από τα καρδιακά φυσήματα μπορεί να υποδηλώνουν υποκείμενη καρδιοπάθεια. Στατιστικά περίπου 1 στα 100 νεογέννητα βρέφη θα έχουν καρδιοπάθεια. Αυτά τα παιδιά συνήθως εκδηλώνουν συμπτώματα τις πρώτες λίγες μέρες της ζωής τους ή μπορεί να φαίνονται υγιή μέχρι αργά στην παιδική τους ηλικία. Πολλά παιδιά δε θα παρουσιάσουν κανένα σύμπτωμα, εκτός από ένα καρδιακό φύσημα, άλλα μπορεί να παρουσιάσουν συμπτώματα, τα οποία μπορεί να εκληφθούν λανθασμένα σαν αιτία άλλης ασθένειας ή πάθησης.

Συμπτώματα που εμφανίζονται σε νεογέννητα με συγγενείς καρδιοπάθειες είναι η ταχύπνοια (γρήγορη αναπνοή), δυσκολία στη σίτιση του παιδιού, περιστοματική κυάνωση (μπλε χρώμα γύρω από τα χείλη) και στασιμότητα βάρους. Οποιαδήποτε συμπτώματα από αυτά, παρουσιαστούν στο δικό σας παιδί θα πρέπει αμέσως να επισκεφθείτε τον παιδίατρο σας.

Οι συγγενείς καρδιοπάθειες δεν είναι κληρονομικές και συνήθως τα αίτια είναι άγνωστα. Η λοίμωξη της εγκύου με ερυθρά( στο πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης), ο ζαχαρώδης διαβήτης που δεν ελέγχεται καλά, ή αν η μητέρα πάσχει από κάποιο μεταβολικό νόσημα (π.χ. φαινυλκετονουρία) αυξάνουν την πιθανότητα να γεννηθεί παιδί με καρδιοπάθεια. Επίσης ο κίνδυνος αυξάνεται αν η έγκυος καταναλώνει οινοπνευματώδη ποτά ή ναρκωτικές ουσίες.

Φύσημα και παιδική ηλικία : Πολλές φορές οι γονείς ανησυχούν διότι ένας ιατρός άκουσε φύσημα στην καρδιά του παιδιού τους και του είπε να προσέχει και να μη γυμνάζεται. Αυτό δεν είναι σωστό. Το φύσημα στην καρδιά είναι όπως ο πυρετός. Μπορεί ένας ασθενής να έχει 39οC θερμοκρασία και να πάσχει από γρίπη ή να έχει 37,5οC θερμοκρασία και να πάσχει από σοβαρότερη και ανίατη ασθένεια. Το ίδιο συμβαίνει και με το φύσημα. Το φύσημα μπορεί να οφείλεται στη δυναμική ροή του αίματος μέσα σε μια απόλυτα φυσιολογική καρδιά και να μη σημαίνει απολύτως τίποτα ή (το φύσημα) να είναι αποτέλεσμα σοβαρής βλάβης των βαλβίδων της καρδιάς ή του μυοκαρδίου ή κάποια συγγενούς ανωμαλίας, η οποία υπάρχει από τη γέννηση του παιδιού. Οι συχνότερες οργανικές αιτίες που δημιουργούν φυσήματα είναι οι στενώσεις ή οι ανεπάρκειες των βαλβίδων καθώς και οι στενώσεις των μεγάλων αρτηριών της καρδιάς (αορτή και πνευμονική). Οι συχνότερες συγγενείς καρδιοπάθειες με εκδήλωση φυσήματος είναι η μεσοκοιλιακή και η μεσοκολπική επικοινωνία, ο ανοιχτός βοτάλειος όρος καθώς και η στένωση του ισθμού της αορτής. Το βέβαιο είναι ότι το φύσημα χρειάζεται αξιολόγηση από έμπειρο καρδιολόγο και εργαστηριακή καρδιολογική διερεύνηση. Σήμερα, η καρδιολογική διερεύνηση του φυσήματος γίνεται με το υπερηχοκαρδιογράφημα – Doppler. Με τη μέθοδο αυτή ο ιατρός χρησιμοποιεί υπερήχους και βλέπει όλες τις δομές της καρδιάς. Επίσης με τη μέθοδο αυτή βλέπει και μετρά την ταχύτητα με την οποία κινείται το αίμα στην καρδιά και έτσι δύναται να διαγνώσει όχι μόνο αν υπάρχει βλάβη αλλά και πόσο σοβαρή είναι η βλάβη και τι επιπτώσεις έχει αυτή στην συνολική καρδιακή λειτουργία. Μπορεί δηλαδή με το υπερηχογράφιμα ο ιατρός να μετρήσει τις δυνάμεις και τις εφεδρείες της καρδιάς. Έτσι, μπορεί να διαγνώσει με ασφάλεια πως παράγεται το φύσημα και να πει με βεβαιότητα στον ασθενή του να ασκείται ή να μην ασκείται ελεύθερα στα γυμναστήρια ή στα στάδια.

Ο ρόλος του παιδιάτρου : Ο έμπειρος παιδίατρος, εξετάζοντας συνολικά το παιδί, τα χαρακτηριστικά του φυσήματος και την άριστη κατάστασή του, πρέπει  να ηρεμεί τους γονείς, εξηγώντας ότι το φύσημα είναι αθώο και ότι δεν πρέπει να ανησυχούν. Όταν το φύσημα εμμένει για κάποιο χρονικό διάστημα, ζητείται ή γνώμη ειδικού καρδιολόγου ο οποίος εκτιμώντας το ηλεκτροκαρδιογράφημα και το υπερηχοκαρδιογράφημα του παιδιού επιβεβαιώνει ή όχι την διάγνωση του παιδιάτρου.

Οι μελέτες :Παρότι πολλοί συγγραφείς αναφέρουν ότι με βάση την εμπειρία τους μόνο η κλινική εξέταση είναι σε θέση να διαχωρίσει ένα λειτουργικό από ένα παθολογικό φύσημα  άλλες μελέτες αναφέρουν ότι μόνο το 50% των παιδιάτρων ήταν ικανό να διακρίνει ένα αθώο φύσημα από ένα παθολογικό. Άλλες μελέτες έδειξαν επίσης ότι λόγω της χαμηλής έντασης του φυσήματος η διάγνωση μετρίων έως σημαντικών μεσοκοιλιακών επικοινωνιών ήταν λιγότερο εφικτή από αυτή των μικρότερων η ασήμαντων μεσοκοιλιακών επικοινωνιών όπου η συχνότητα ακρόασης του φυσήματος παράδοξα είναι ψηλότερη. Επίσης μελέτες έδειξαν ότι έστω και παθολογίες χωρίς αιμοδυναμική επιβάρυνση για την καρδιά του παιδιού όπως το ανοιχτό ωοειδές τρήμα ή ο μικρός ανοιχτός αρτηριακός πόρος η διάγνωση των οποίων γίνεται μόνο με υπερηχογράφημα καρδιάς μπορεί να είναι εστία προβλημάτων σε μεγαλύτερες ηλικίες και για αυτό απαιτούν έγκαιρη διάγνωση.